Lufta me Iranin po shndërrohet në sfidën më të madhe të presidencës së Donald Trump, duke rrezikuar të përmbysë një pjesë të agjendës së tij të politikës së jashtme dhe premtimin për ta larguar Amerikën nga konfliktet e gjata në Lindjen e Mesme.

Ky është argumenti i një analize të publikuar nga The Economist, e cila rikthen në vëmendje një parim të ish-presidentit amerikan Barack Obama: “Mos bëni gjëra budallaqe” (“Don’t do stupid shit”) — një këshillë e thjeshtë, por që mund të kishte qenë një paralajmërim për vendimin e Trumpit për t’u përfshirë në luftën me Iranin.

Sipas analizës, Trump mund të kishte shmangur një situatë të tillë nëse do të kishte ndjekur më shumë qasjen e Obamës, pavarësisht kundërshtive të tij ndaj paraardhësit demokrat.

Nga premtimi për paqe te një luftë e re në Lindjen e Mesme

Trump kishte ndërtuar një pjesë të politikës së tij të jashtme mbi idenë e shmangies së ndërhyrjeve të gjata ushtarake amerikane dhe fokusimit te marrëveshjet ekonomike.

Administrata e tij kishte deklaruar se Lindja e Mesme do të hynte në një fazë ku “tregtia do të zëvendësonte kaosin”, ndërsa Washingtoni do të përqendrohej te investimet në teknologji, energji dhe mbrojtje.

Megjithatë, vendimi për t’iu bashkuar Izraelit në sulmet ndaj Iranit ndryshoi këtë drejtim.

Sipas analizës, Trump hyri në konflikt pa një plan të qartë për përfundimin e luftës dhe me pritshmërinë se goditjet ndaj udhëheqjes iraniane mund të sillnin ndryshim regjimi në Teheran.

Autorët e krahasojnë këtë pritshmëri me një ide të gabuar se një regjim kompleks dhe i rrënjosur thellë mund të rrëzohet vetëm përmes sulmeve ajrore.

Sukseset e Trumpit dhe rreziku i një gabimi strategjik

Analiza pranon se bilanci i Trumpit në Lindjen e Mesme nuk është vetëm negativ.

Ndër arritjet e tij përmenden Marrëveshjet e Abrahamit, përmes të cilave disa vende arabe normalizuan marrëdhëniet me Izraelin, si dhe presioni ndaj kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu për arritjen e një armëpushimi me Hamasin.

Gjithashtu, sulmet ndaj objekteve bërthamore iraniane vlerësohen si një veprim me një logjikë strategjike, pasi synonin dëmtimin e kapaciteteve bërthamore të Teheranit.

Megjithatë, sipas analizës, problemi qëndron te zgjerimi i konfliktit dhe mungesa e një objektivi të qartë politik pas operacioneve ushtarake.

Paralajmërimi i Obamës dhe mësimet nga luftërat e Bushit

Barack Obama e formuloi parimin e tij të politikës së jashtme pas përvojës së administratës së George W. Bushit në Afganistan dhe Irak.

Pas sulmeve të 11 shtatorit 2001, Shtetet e Bashkuara u përfshinë në dy luftëra të gjata që sollën kosto të mëdha njerëzore, financiare dhe politike.

Obama arriti në përfundimin se Amerika duhet të zgjedhë me kujdes betejat e saj dhe të ndërhyjë ushtarakisht vetëm kur ekzistojnë kërcënime serioze ndaj interesave kombëtare.

Sipas analizës, Trump ndan disa elemente të kësaj qasjeje: ai është skeptik ndaj ndërtimit të shteteve në vende të largëta dhe kritik ndaj aleatëve që mbështeten shumë te fuqia amerikane.

Por ndryshimi kryesor është mënyra e zbatimit të politikës: Trump shpesh vepron me impuls, nënvlerëson kompleksitetin dhe vendos më shumë theks te presioni publik sesa te diplomacia e detajuar.

Lufta dëmton besimin e aleatëve arabë te SHBA

Një nga pasojat më të mëdha të konfliktit me Iranin mund të jetë dobësimi i besimit të vendeve të Gjirit ndaj Shteteve të Bashkuara.

Trump kishte synuar një Lindje të Mesme ku marrëdhëniet do të bazoheshin më shumë te biznesi dhe investimet. Por tensionet ushtarake e kanë bërë më të vështirë realizimin e projekteve të mëdha ekonomike në rajon.

Sipas analizës, vende si Arabia Saudite dhe të tjera shtete të Gjirit mund të fillojnë të diversifikojnë partneritetet e tyre strategjike, duke forcuar lidhjet me vende si Kina dhe Turqia.

Edhe pse aleanca me SHBA-të mbetet e rëndësishme, disa qeveri të rajonit mund të kërkojnë alternativa për të mos u varur plotësisht nga politika amerikane.

Një luftë që mund të përcaktojë trashëgiminë e Trumpit
Sipas “The Economist”, konflikti me Iranin mund të bëhet një moment përcaktues për presidencën e Trumpit.

Nëse lufta përfundon pa një rezultat të qartë strategjik, ajo mund të dëmtojë pikërisht imazhin që Trump kërkonte të ndërtonte: atë të një presidenti që shmang luftërat e pafundme dhe vendos interesat amerikane në plan të parë.

Në fund, analiza rikthen paralajmërimin e Obamës: në politikën ndërkombëtare, fuqia ushtarake është e rëndësishme, por vendimet e pamatura mund të prodhojnë pasoja që as fuqia më e madhe në botë nuk mund t’i kontrollojë lehtë.