Gazeta e njohur austriake “Der Standard” i ka kushtuar një artikull të gjatë zhvillimeve të fundit politike në Shqipëri, duke u ndalur te kufizimet e reja ligjore për protestat, masat ndaj demonstruesve dhe akuzat për dhunë policore. Në shkrim trajtohen gjithashtu projektet turistike të lidhura me familjen e presidentit amerikan Donald Trump, hetimet për korrupsion dhe përplasjet brenda Partisë Socialiste, veçanërisht marrëdhënia mes kryeministrit Edi Rama dhe kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj.

Shkrimi i plotë

Pas protestave disamujore kundër korrupsionit të dyshuar të qeverisë shqiptare të drejtuar nga Edi Rama, dy javë më parë hynë në fuqi ligje të reja që kufizojnë lirinë e tubimit. Deri tani, në bazë të dispozitave të reja ligjore, autoritetet kanë vendosur gjoba ndaj 83 demonstruesve që bllokuan rrugët dhe penguan qarkullimin e automjeteve.

Mediat shqiptare raportojnë për protestues që janë detyruar të paguajnë 55 euro, pasi dyshohet se kishin bllokuar rrugën. Organizata të shumta të shoqërisë civile i kërkuan Parlamentit të ndalonte zbatimin e nismave ligjore.

“Veprimet e dhunshme të individëve të caktuar nuk duhet të shërbejnë për të kufizuar në mënyrë të përgjithshme të drejtën e qytetarëve për tubim paqësor apo për t’u imponuar pjesëmarrësve dhe organizatorëve të protestave përgjegjësi kolektive”, thuhet në deklaratën e organizatave joqeveritare.

Me masat e reja, qeveria synon, në çdo rast, të kufizojë protestat në rrugë, gjatë të cilave në tetor pati edhe përplasje të dhunshme. Shumë demonstrues i cilësojnë këto masa si një “taktikë frikësimi”.

Gjoba të larta

Kushdo që merr pjesë në një tubim të paautorizuar duhet të paguajë tashmë një gjobë nga 100 deri në 1.000 euro. Gjoba parashikohen edhe për personat që fshehin identitetin e tyre me maska, deri në 5.000 euro.

Personat që nuk i binden urdhrit për shpërndarjen e një tubimi përballen gjithashtu me gjoba deri në 5.000 euro. Edhe pengimi i qarkullimit rrugor ndëshkohet me gjobë, ndonëse kjo ka qenë një formë shumë efektive proteste në Serbi.

Përveç kësaj, autoritetet do të krijojnë “zona të mbrojtura”, për shembull përreth institucioneve publike. Policia mund t’i urdhërojë tashmë qytetarët të largohen nga këto zona.

Në një kryeqytet si Tirana, kjo masë kufizon hapësirat ku mund të zhvillohen protesta. Në kategorinë e zonave të mbrojtura përfshihen edhe nyjet kryesore të transportit dhe terminalet, portet, aeroportet, hapësirat përreth institucioneve arsimore dhe shëndetësore, si dhe objektet e trashëgimisë kulturore.

Gjithashtu, autoritetet synojnë të vendosin një kod të ri etike për mësuesit në shkolla. Në të ardhmen, mësuesit nuk do të lejohen të marrin me vete në protesta persona nën moshën 18 vjeç.

Arsyeja lidhet me faktin se, veçanërisht në fillim të tetorit, një numër i madh nxënësish dolën në rrugët e Tiranës.

“Regjistër i posaçëm elektronik”

Dispozita që ndalon “qëndrimin në vendin ku ndodhin akte dhune pas paralajmërimeve të policisë” lë hapësirë të konsiderueshme për interpretim dhe, për këtë arsye, krijon edhe pasiguri juridike.

Kjo dispozitë nuk prek vetëm personat që ushtrojnë realisht dhunë, por edhe demonstruesit që ndodhen pranë vendeve ku shpërthejnë përplasje të dhunshme.

Autoritetet do të krijojnë gjithashtu një “regjistër të posaçëm elektronik” për personat që dyshohen se kanë kryer vepra penale kundër shtetit, rendit publik ose sigurisë publike.

Këto lista ngjallin reagime të forta te shumë qytetarë shqiptarë, sepse u kujtojnë shtypjen e të gjithë kritikëve nga shërbimi sekret Sigurimi gjatë regjimit stalinist të Enver Hoxhës.

Policia e Shtetit do të administrojë regjistrin. Megjithatë, pasojat që lidhen me të janë veçanërisht problematike.

Policia Kufitare mund t’i refuzojë një personi daljen nga Shqipëria nëse gjatë një kontrolli rezulton se ai ka marrë pjesë në akte dhune gjatë protestave.

Kjo vlen edhe në rastet kur ndaj personit përkatës nuk është vendosur asnjë masë formale sigurie, si për shembull ndalimi i udhëtimit jashtë vendit.

Shpërblim për policinë

Policia njofton edhe ofruesit privatë të akomodimit nëse ata strehojnë persona që figurojnë në regjistër.

Përveç kësaj, Rama ka njoftuar se do të shtojë 630 punonjës të rinj në Policinë e Shtetit.

Nga ana tjetër, qeveria nuk trajton dhunën e rëndë të ushtruar nga punonjësit e policisë, e cila gjatë javëve të fundit ka shkaktuar plagosje të rënda të protestuesve.

Përkundrazi, Rama u premtoi punonjësve të policisë që angazhohen gjatë demonstratave një shpërblim prej 2.500 eurosh.

Disa kritikë e interpretuan këtë vendim si një “miratim politik” të dhunës kundër demonstruesve.

Marrëveshjet me familjen Trump

Protestat kundër qeverisë në Shqipëri nisën në fund të majit, fillimisht si reagim ndaj planeve për ndërtimin e komplekseve turistike luksoze, të lidhura me Jared Kushner, dhëndrin e Donald Trump, të cilat parashikohet të ndërtohen në një pjesë të mbrojtur të bregdetit.

Debati mbi korrupsionin brenda administratës Trump në Shtetet e Bashkuara mund të çojë tani edhe në shqyrtimin më të hollësishëm të marrëveshjeve mes qeverisë Rama dhe familjes Trump.

Për shembull, vajza e Trump dhe bashkëshortja e Kushner, Ivanka Trump, ishte së fundmi, në janar, në bregdetin shqiptar, ku darkoi me kryeministrin Rama.

Pak ditë pas vizitës së saj, Këshilli Kombëtar i Territorit dhe Ujit i Shqipërisë, i kryesuar nga Rama, dha një leje ndërtimi për projektin:

“Resort turistik në Gadishullin e Zvërnecit”, blloqet e banimit F1V2, F1V3, F1R6, me vendndodhje në Pishë Poro-Nartë, Bashkia Vlorë, me shoqëri zhvilluese “Zvërnec South Adriatic Development”.

Sipas një dokumenti të kompanisë Sazan Development, të nëntorit 2025, të cilin e disponon gazeta austriake DER STANDARD, projekti parashikon, ndër të tjera, ndërtimin e hoteleve luksoze me 800 dhoma për mysafirë, qendrave luksoze spa dhe porteve për jahte.

Mes tyre përfshihet edhe një port kryesor me rreth 350 vende ankorimi për superjahte me gjatësi deri në 100 metra dhe mbi këtë gjatësi.

Projekti parashikon gjithashtu rreth 520 vila luksoze të markave të njohura, me nga tre deri në shtatë dhoma gjumi dhe sipërfaqe nga 350 deri në 2.000 metra katrorë.

Në plan përfshihen edhe një park ujor, një fushë golfi me 18 gropa, një qendër jetëgjatësie (Longevity Center) për trajtime mjekësore të mirëqenies dhe përtëritjes, si dhe një qendër kalërimi dhe një kazino.

Përplasja me kryebashkiakun

Autoritetet e ndjekjes penale në Shqipëri po hetojnë gjithashtu dyshimet se para nga trafiku i drogës janë futur në ekonominë e ligjshme për të blerë prona ose për të ndryshuar destinacionin e tokave për ndërtimin e resorteve luksoze.

Rama po shfaqet gjithnjë e më nervoz dhe vazhdimisht bën deklarata përçmuese ndaj drejtësisë.

Por pakënaqësitë janë të konsiderueshme edhe brenda Partisë Socialiste në pushtet.

Veçanërisht bie në sy përplasja mes kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj, i cili ndodhet prej një viti në paraburgim, dhe kreut të qeverisë, Edi Rama.

Fillimisht, Veliaj konsiderohej një lloj pasardhësi politik i Ramës, por marrëdhënia mes tyre tashmë ka ndryshuar.

Pasi ish-presidenti serb Aleksandar Vučić humbi zgjedhjet më 25 tetor, Veliaj shkroi në Facebook:

“Urime studentëve që rrëzuan populistin makiavelist nga Beogradi! Lëvizjet studentore dhe protestat nuk nënkuptojnë ‘fundin e botës’, por përkundrazi fundin e ‘një bote’. Sa më shpejt që ne, si qytetarë dhe vendimmarrës politikë, ta kuptojmë këtë, aq më mirë do të jemi në gjendje t’u përgjigjemi nevojave dhe pritshmërive të këtij brezi.”

Një thumbim ndaj Ramës

Mesazhi u interpretua si një thumbim ndaj Ramës, pasi edhe ai ka qëndruar në pushtet pothuajse po aq gjatë sa Vučić dhe po përballet me protesta të ngjashme masive.

Ngjashëm me Serbinë nën drejtimin e Vučić, regjimi i Ramës vepron në mënyrë autoritare dhe e përqendron të gjithë pushtetin te një drejtues i vetëm.

Për më tepër, Vučić dhe Rama kanë bashkëpunuar ngushtë në planin politik gjatë së kaluarës.

Më 2 nëntor, Veliaj akuzoi Ramën se e kishte kërcënuar përmes ministrit të Drejtësisë, Toni Gogu.

Sipas këtyre pretendimeve, Veliaj ishte nxitur të jepte dorëheqjen zyrtarisht nga posti i kryebashkiakut të Tiranës dhe të pranonte përfshirjen e tij në protestat kundër qeverisë.

Deri tani, i vetmi fakt i konfirmuar është se ministri i Drejtësisë, Gogu, e vizitoi vërtet Veliajn në burg.

Vetë Veliaj është në pritje të gjykimit për korrupsion, pastrim parash dhe fshehje të pasurisë.