Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, njoftoi të martën se Uashingtoni do të heqë sanksionet e vendosura ndaj Turqisë në vitin 2020 për blerjen e sistemit rus të mbrojtjes ajrore S-400. Ai gjithashtu u shpreh i gatshëm të shqyrtojë shitjen e avionëve luftarakë F-35 për aleatin e NATO-s.

Ky vendim përbën një gjest të rëndësishëm nga Trump ndaj presidentit turk, Recep Tayyip Erdogan, të cilin ai e konsideron një aleat të afërt, dhe pritet të zbusë një nga çështjet më problematike në marrëdhëniet dypalëshe.

Edhe pse lidhjet mes Uashingtonit dhe Ankarasë janë përmirësuar gjatë presidencës së Trump, blerja nga Turqia e sistemit rus S-400 në vitin 2019 ka mbetur një pikë e fortë mosmarrëveshjeje mes dy vendeve.

Si reagim ndaj kësaj blerjeje, SHBA-të vendosen sanksione ndaj një kompanie të madhe turke të mbrojtjes në vitin 2020 dhe përjashtoi Turqinë nga programi i avionëve luftarakë F-35, ku Ankaraja ishte gjithashtu partnere në prodhim.

Do t’i heqim sanksionet. Nuk duam të sanksionojmë miqtë tanë”, u tha Trump gazetarëve.

“Do t’i heqim sanksionet”, deklaroi Trump para gazetarëve pak përpara takimit me Erdoganin gjatë vizitës së tij në Turqi për samitin e NATO-s. Ai shtoi se Sekretari i Shtetit dhe Sekretari i Thesarit po punojnë për zbatimin e këtij vendimi.

Trump u shpreh gjithashtu optimist për mundësinë e shitjes së avionëve F-35 Turqisë, megjithëse nuk sqaroi se si mund të realizohej një marrëveshje e tillë, duke pasur parasysh pengesat ligjore.

“Turqia ka qenë, në shumë drejtime, më besnike se vende të tjera që mendonim se do të ishin besnike. F-35 është një avion i shkëlqyer, aktualisht më i miri në botë, dhe sigurisht që do ta shqyrtojmë këtë mundësi”, tha ai.

Megjithatë, Kongresi amerikan ka miratuar një ligj që ndalon shitjen e avionëve F-35 Turqisë për sa kohë Ankaraja vazhdon të zotërojë sistemin rus S-400, duke argumentuar se ai përbën rrezik për sigurinë e teknologjisë ushtarake amerikane. Sipas legjislacionit aktual, Turqia nuk mund të rikthehet në programin F-35 nëse mban në përdorim sistemin S-400.

Më herët, dy burime të njohura me çështjen, i thanë Reuters se Trump pritet të mbështesë një marrëveshje të mundshme për shitjen e F-35 Turqisë. Një nga opsionet që po diskutohet është transferimi i sistemit rus S-400 në një vend të tretë, megjithëse ende nuk është arritur një marrëveshje përfundimtare. Burimet, që folën në kushte anonimiteti, theksuan se mbetet e paqartë nëse një zgjidhje e tillë do të pranohej nga Rusia, e cila kërkon respektimin e kushteve të përdorimit për armët që eksporton.

Vizita e Trump në Turqi është e para e një presidenti amerikan në këtë vend pas 11 vitesh. Ai u prit nga presidenti Erdo?an me një ceremoni shtetërore madhështore, ndërsa të dy liderët shkëmbyen vlerësime pozitive për njëri-tjetrin në deklaratat publike. Gjatë presidencës së Trump, shqetësimet e Uashingtonit për situatën e të drejtave të njeriut në Turqi nuk kanë qenë në qendër të marrëdhënieve mes dy vendeve.